Profesyonel Araç Sürücülerinde Sürücü Davranışları ve Becerileri ile Alkol, Madde ve İlaç Kullanımının Değerlendirilmesi
PDF

Anahtar Kelimeler

Alkol
Madde Kullanımı
Sürücü Davranışları
Sürücülük Becerileri

Nasıl Atıf Yapmalı

1.
Aktaş A, Döğer R, Akgür SA. Profesyonel Araç Sürücülerinde Sürücü Davranışları ve Becerileri ile Alkol, Madde ve İlaç Kullanımının Değerlendirilmesi. Bull Leg Med [Internet]. 13 Ekim 2019 [a.yer 16 Aralık 2019];24(2):100-7. Erişim adresi: https://adlitipbulteni.com/atb/article/view/1261

Öz

Giriş: Sürücü davranışları ve sürücülük becerileri, trafikte kaza riskini oluşturan ana unsurlar arasında yer almaktadır. Alkol ve madde etkisi altında araç kullanma davranışı; ölümlere, maddi hasarlara ve yaralanmalara neden olan önemli bir trafik sorunudur. Bu çalışmada; profesyonel araç sürücülerinde alkol, madde ve ilaç kullanımı sıklığının araştırılarak, bu maddeler ile sürücü davranış ve becerileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışma İzmir ilinin 4 farklı ilçesinde çalışan 90 profesyonel araç sürücüsü ile gerçekleştirilmiştir. Sürücülere sosyo-demografik ve madde kullanımına ilişkin soruların yer aldığı anket formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT), CAGE Alkol Tarama Testi, Sürücü Davranışları Ölçeği (SDÖ) ve Sürücülük Becerisi Ölçeği (SBÖ) uygulanmıştır. Veriler istatiksel olarak SPSS 18.0 programı ile analiz edilmiştir (p<0,05 anlamlılık düzeyi).

Bulgular: Sürücüler 20-67 yaşları arasında olup yaş ortalaması 42,9±12,7’dir. Sürücülerin %46,7’si 20 yıldan fazla süredir profesyonel araç sürücüsüdür. Sürücülerinçoğunluğunda sigara (%57,8) ve alkol (%63,3) kullanımı vardır. Sürücülerin %55,6’sı trafikte dikkatini arttırmak ve/veya uyanık kalmak amacıyla yaşam boyu en az bir kez ağrı kesici, %12,2’si sakinleştirici ilaç, %1,1’i steroid, %20’si esrar, %3,3’ü amfetamin tipi stimülanlar (ATS), %2,2’si sentetik esrar kullandığını belirtmiştir. Alkol ve esrar kullanımı ile hatalar, kural ihlalleri ve güvenli araç kullanma becerisi puan ortalamaları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.

Tartışma ve Sonuç: Alkol, madde ve ilaç etkisi altında araç kullanma davranışının psikolojik, psikiyatrik ve adli toksikolojik bakış açısıyla çok yönlü olarak ele alınması uygulamada fayda sağlayacaktır. Çalışmamızın sonuçları ile işyeri ve trafik ortamında adli kanıt sunan madde testlerinin önemli olduğu ve aktif olarak uygulanması gerektiği görülmüştür.

https://doi.org/10.17986/blm.2019250193
PDF

Kaynaklar

WHO. World report on road traffic injury prevention. 2004 [Erişim Tarihi: 19Aralık 2018].http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/42871/9241562609.pdf?sequence=1

Elander J, West R, French D. Behavioral correlates of individual differences in road-traffic crash risk: an examination method and findings. Psychological bulletin. 1993;113(2): 279–294. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8451335.

Sümer N, Özkan T. Sürücü Davranışları, Becerileri, Bazı Kişilik Özellikleri ve Psikolojik Belirtilerin Trafik Kazalarındaki Rolleri. Türk Psikoloji Dergisi. 2002;17(50): 1–22.

Schweizer TA, Vogel-Sprott M, Danckert J, Roy EA, Skakum A, Broderick CE. Neuropsychological Profile of Acute Alcohol Intoxication during Ascending and Descending Blood Alcohol Concentrations. Neuropsychopharmacology. 2006;31(6): 1301–1309. DOI: https://doi.org/10.1038/sj.npp.1300941.

Dry MJ, Burns NR, Nettelbeck T, Farquharson AL, White JM. Dose-Related Effects of Alcohol on Cognitive Functioning. Mendelson JE (ed.) PLoS ONE. Public Library of Science; 2012;7(11): e50977. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0050977.

Fell JC, Voas RB. The effectiveness of a 0.05 blood alcohol concentration (BAC) limit for driving in the United States. Addiction. 2014;109(6): 869–874. DOI: https://doi.org/10.1111/add.12365.

Drummer OH, Kourtis I, Beyer J, Tayler P, Boorman M, Gerostamoulos D. The prevalence of drugs in injured drivers. Forensic Science International. 2012;215(1–3): 14–17. DOI: https://doi.org/10.1016/j.forsciint.2011.01.040.

Kumar S, Bansal YS, Singh D, Medhi B. Alcohol and Drug Use in Injured Drivers - An Emergency Room Study in a Regional Tertiary Care Centre of North West India. Journal of clinical and diagnostic research : JCDR. JCDR Research & Publications Private Limited; 2015;9(7): HC01-4. DOI: https://doi.org/10.7860/JCDR/2015/14840.6239.

Grotenhermen F, Leson G, Berghaus G, Drummer OH, Krüger H-P, Longo M, et al. Developing limits for driving under cannabis. Addiction. 2007;102(12): 1910–1917. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2007.02009.x.

Ramaekers JG, Robbe HWJ, O’Hanlon JF. Marijuana, alcohol and actual driving performance. Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental. 2000;15(7): 551–558. DOI: https://doi.org/10.1002/1099-1077(200010)15:7<551::AID-HUP236>3.0.CO;2-P.

Rogeberg O, Elvik R. The effects of cannabis intoxication on motor vehicle collision revisited and revised. Addiction. 2016;111(8): 1348–1359. DOI: https://doi.org/10.1111/add.13347.

Fraser S, Bilsker D, Van K, Macpherson D, Capler R, Pelt V, et al. CANNABIS USE AND DRIVING: Evidence Review Canadian Drug Policy Coalition (CDPC). 2017 https://drugpolicy.ca/wp-content/uploads/2017/02/CDPC_Cannabis-and-Driving_Evidence-Review_FINALV2_March27-2017.pdf [Erişim Tarihi: 11 Eylül 2018]

Schulze H, Schumacher M, Urmeew R, Auerbach K, Alvarez J, Bernhoft I. Driving under the Influence of Drugs, Alcohol and Medicines in Europe - Findings from the Druid Project. 2012.

Liu C, Huang Y, Pressley JC. Restraint use and risky driving behaviors across drug types and drug and alcohol combinations for drivers involved in a fatal motor vehicle collision on U.S. roadways. Injury epidemiology. Springer; 2016;3(1): 9. DOI: https://doi.org/10.1186/s40621-016-0074-7.

Verstraete A, Legrand S. Drug Use, Impaired Driving and Traffic Accidents.. European M. Spain; 2014.

Longo MC, Hunter CE, Lokan RJ, White JM, White MA. The prevalence of alcohol, cannabinoids, benzodiazepines and stimulants amongst injured drivers and their role in driver culpability: part ii: the relationship between drug prevalence and drug concentration, and driver culpability. Accident; analysis and prevention. 2000;32(5): 623–632. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10908134.

Johnson MB, Kelley-Baker T, Voas RB, Lacey JH. The prevalence of cannabis-involved driving in California. Drug and Alcohol Dependence. 2012;123(1–3): 105–109. DOI: https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2011.10.023

Sanal Y. Uzun Yol Araç Sürücülerinde Madde Kullanımı, Maddeye Erişebilirlik Ve Madde Testlerine Bakış Açısı. İstanbul Üniversitesi; 2009.

Kesen J, Topbaş M, Gündüz K, Yandı M. KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalına Trafik Kazası Sonucu Başvuran Sürücülerin Alkol Düzeyleri. Türkiye Acil Tıp Dergisi. 2004;4(2): 51–54.

İdiz N, Karakuş A, Dalgıç M, Meseri R, Akgür SA. The Alcohol Levels in Fatal & Nonfatal Traffic Accidents in İzmir. Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi.] Turkiye Klinikleri; 2011;8(1): 6–11. http://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-the-alcohol-levels-in-fatal-nonfatal-traffic-accidents-in-izmir-60327.html.

Acar F, Asirdizer M, Aker RG, Kucukibrahimoglu EE, Ates I, Erol Y, et al. A review of suspected cases of driving under the influence of drugs (DUID) involved in traffic accidents in Istanbul (Turkey). Journal of Forensic and Legal Medicine. 2013;20(6): 626–631. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jflm.2013.03.028.

Erim B, Yumru M, Sercan M, Özen M, Abatan E. Psikiyatrik Hastalık ve Tedaviler Sürücülük Becerisini Etkiler mi? Klinik Psikiyatri. 2015;18: 82–89.

Uysal MA, Kadakal F, Karşidağ C, Bayram NG, Uysal O, Yilmaz V. Fagerstrom test for nicotine dependence: reliability in a Turkish sample and factor analysis. Tuberkuloz ve toraks. 2004;52(2): 115–121. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15241694.

Turan M, Çilli A, Aşkın R, Herken H, Telcioğlu M, Kucur R. Cage Testi ile Alkol Kullanımı Üzerine Epidemiyolojik Bir Çalışma. Klinik Psikiyatri. 1999;2(4): 217–221. https://www.journalagent.com/z4/vi.asp?pdir=kpd&plng=tur&un=KPD-92582

Lajunen T, Özkan T. Kültür, Güvenlik Kültürü, Türkiye ve Avrupa’da Trafik Güvenliği, Tubitak Proje No: SBB-3023. 2004.

Sungur İ, Akdur R, Piyal B. Türkiye’deki Trafik Kazalarının Analizi. Ankara Medical Journal. 2014;14(3): 114–124.

Asbridge M, Poulin C, Donato A. Motor vehicle collision risk and driving under the influence of cannabis: Evidence from adolescents in Atlantic Canada. Accident Analysis & Prevention. 2005;37(6): 1025–1034. doi: https://doi.org/10.1016/j.aap.2005.05.006.

Kaya N. Servis Şoförlerinin Trafikteki Tutum Ve Davranışları İle Psikolojik Durumlarının Trafik Kazaları Üzerine Etkisinin İncelenmesi. Gazi Üniversitesi; 2008.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu. Gripin kullanma talimatı. https://www.titck.gov.tr/PortalAdmin/Uploads/KubKT/VwAMiixgFgLQVJ.pdf

Yildirim RC. Caffeine consumption in drivers of heavy vehicles in Turkey. Public Health. W.B. Saunders; 2003;117(5): 329–332. doi: https://doi.org/10.1016/S0033-3506(03)00076-3.

EWDTS - The European Workplace Drug Testing Society. http://www.ewdts.org/ewdts-guidelines.html.

Albrecht M. The ‘Driving under the Influence of Drugs, Alcohol and Medicines’ (DRUID) project of the European Commission. DMW - Deutsche Medizinische Wochenschrift. 2008;133(S 02): S45–S46. doi: https://doi.org/10.1055/s-2008-1081073.

Bernosky - Smith K, Aston E, Liguori A. Rapid drinking is associated with increases in driving‐related risk‐taking. Hum Psychopharmacol. 2012;27: 622–625.

Lenné MG, Dietze PM, Triggs TJ, Walmsley S, Murphy B, Redman JR. The effects of cannabis and alcohol on simulated arterial driving: Influences of driving experience and task demand. Accident Analysis & Prevention. 2010;42(3): 859–866. doi: https://doi.org/10.1016/j.aap.2009.04.021.

Calafat A, Blay N, Juan M, Adrover D, Bellis MA, Hughes K, et al. Traffic Risk Behaviors at Nightlife: Drinking, Taking Drugs, Driving, and Use of Public Transport by Young People. Traffic Injury Prevention. 2009;10(2): 162–169. doi: https://doi.org/10.1080/15389580802597054.

Dağlıoğlu N. Kannabis ve Trafik (Kannabis Kullanımının Sürüş Yeteneğine Etkisi). Turkiye Klinikleri Journal of Pharmacology Special Topics. 2018;6(1): 62–67

Creative Commons License

Bu makale şununla ruhsatlandırılmıştır: Creative Commons Attribution 4.0 International License.

İndirme Sayısı

İndirme verileri henüz hazır değil.